Obejrzyj film:

[Transkrypt wideo]

Witam Cię serdecznie!

W tym filmie opowiem Ci o pewnej funkcjonalności naszego mózgu, z której wszyscy nieświadomie korzystamy - i taki właśnie jest jej cel - by była dla nas nieświadoma. Mówię o tworzeniu nawyków.

Czym jest nawyk na pewno wiesz - jest to zachowanie, które powtarzasz automatycznie, często nawet nie myśląc o nim. Nawykowo możesz sięgać po opakowanie kawy o 7:15 rano, nawykowo możesz całować żonę na pożegnanie, gdy wychodzisz z pracy, nawykowo prowadzisz samochód, sprawdzasz pocztę w pracy i setki, a nawet tysiące innych nawyków wykonujesz każdego jednego dnia.

Nawyki nauczył się wykształcać nasz mózg, aby zminimalizować moc obliczeniową potrzebną w Twoim życiu. Jeżeli daną czynność powtórzysz dostateczną liczbę razy - nawyk zostaje stworzony.

Prześledźmy to na prostym przykładzie - pisania na klawiaturze komputera lub telefonu. Na początku musiałeś patrzeć na ruch swoich palców, pisanie szło Ci mozolnie, musiałeś poprawiać błędy, itd. Pisanie nie było wtedy komfortowe - było nawet męczące dla Ciebie.

Jednak, gdy siadałeś do komputera lub chwytałeś swój telefon w dłoń, powoli Twój mózg uczył się gdzie znajduje się dana litera, którą chcesz napisać. W końcu Twoje dłonie były gotowe, by w ułamek sekundy napisać cały wyraz. Zaczynałeś czuć się z tym dobrze. Ostatecznie pisanie na klawiaturze stało się dla Ciebie proste i szybkie - bezproblemowe. Nie musisz już się zmuszać do tego, zastanawiać, gdzie znajduje się dany znak lub litera. Wytworzył się nawyk.

Poznałeś już jeden z elementów nawyku - działanie nawykowe. Tzw. zwyczaj. Jest on jednak tylko jednym z czterech elementów, które umożliwiają stworzenie nawyku, zapisanie go w mózgu i trwanie pod niezmienną postacią.
Czyli - korzystanie z porno, alkoholu czy narkotyków to zaledwie 1/4 całego procesu. Aby była szansa cokolwiek z tym zrobić, należy poznać pozostałe elementy.

Większość osób próbuje walczyć ze swoim nawykiem ale jest to z góry skazane na porażkę. Możesz w tym momencie powiedzieć - "Ale przecież są ludzie, którym się to udaje!" O ilu takich osobach słyszałeś? 1? 10? 100? A jak Ci się wydaje, ile osób codziennie przegrywa swoją walkę? 10 000? 100 000? 1000 000? Więcej? Procent osób, którym się to udaje jest tak niski, że nikt widząc tą statystykę zgodziłby się, że ta metoda jest skuteczna. Czy nawet marna.

Nawyk działa na zasadzie pętli. Pętla zostaje zapisana w mózgu. W procesie tworzenia nawyku najpierw działa część świadoma mózgu i kosztuje przez to nasz organizm dużo energii, ponieważ jest to niezwykle skomplikowany mechanizm. Zwykły ruch ręką, by podrapać się po nosie jest tak złożony, że wprost nie do opisania.

Kiedy nawyk zostanie powtórzony odpowiednią ilość razy, zostaje PRZENIESIONY do innej części mózgu, do której nie ma dostępu ani pamięć, ani nasza świadomość. Ale dzięki temu niezwykle zmniejsza się zużycie energii, by wykonać nawykowy zwyczaj. Nawyki przechowywane są w tzw. jądrach podstawnych. Na ten moment nie ma potrzeby rozszerzać tego opisu.

Jakie są pozostałe elementy oprócz nawykowego zwyczaju w pętli?

Tym, co wywołuje nawyk jest tzw. wskazówka. Wskazówka to zapach, smak, godzina, emocja, konkretne słowo, fragment piosenki i praktycznie dowolna inna rzecz. Jest tym, co wywołuje zwyczaj.
W przypadku uzależnień wskazówki są najczęściej emocjami jak uczucie wstydu, winy, apatii, żalu, strachu, pożądania, gniewu czy dumy. Niesamowite jak często nuda powoduje, że ludzie sięgają po porno i niszczą swój mózg. Jednak nuda jest czymś więcej, niż stanem obojętności, braku zainteresowania. Opowiem o niej w osobnym filmie.

Stworzenie pętli nawyku MUSI zawierać wskazówkę. Mózg potrzebuje jej, aby nawyk mógł powstać.

Trzecim elementem jest nagroda. Dla mózgu jest tym, co powoduje naszą motywację do działania. Jest tym, do czego dążymy poprzez nawyk. To właśnie ona, a nie zwyczaj jest najważniejsza. Od niej zależy czy daną czynność będziemy powtarzać wystarczającą ilość razy.
Jest to korzyść, w kierunku której zmierzamy.

W przypadku uzależnień nagroda jest najczęściej powiązana ze wskazówką. Czyli - jeżeli nawyk sięgania po porno, alkohol, narkotyki czy dowolny inny wywołał stres to nagrodą jest brak odczuwania tego stresu. Ważne - brak odczuwania niskiego stanu emocjonalnego jest czymś całkowicie innym, niż świadoma chęć odczuwania stanu wysokiego jak radość.

Ostatnim elementem mechanizmu nawyku jest antycypacja nagrody. Innymi słowy nagroda liczy się dla nas tak bardzo, że nawet pokonamy wszelki dyskomfort i nawet podejmiemy się ryzyka, byle tylko ją dostać. Nagroda zaprząta nam umysł i jej pragnienie kieruje nami. Właśnie ta właściwość decyduje czy nawyk powstanie i ostatecznie stanie się podświadomy.

Wskazówka, zwyczaj, nagroda i jej antycypacja tworzą pętlę nawyku. Jednak należy wiedzieć, że w przypadku uzależnień ta pętla to tak naprawdę spirala prowadząca nas w dół. Dzieje się tak ze względu na zniszczenia w mózgu, przez co wpływ nagrody maleje, a mózg wciąż domaga się odpowiednio silnej stymulacji.

Jako, że każdy nawyk jest podświadomy, walka z nawykiem to jak gra w Memory bez zapamiętywania położenia par. Jeden zwyczaj może być wywoływany nawet przez dziesiątki różnych wskazówek, w tym emocjonalnych. Każda pętla ma osobną nagrodę. Bez odpowiedniego postępowania nie rozpracujesz sieci nawyków, które tworzą wiążącą Cię pajęczynę.

Na pewno mogłeś zaobserwować, że niektóre czynności nie stały się nawykiem, pomimo, że wykonujesz je często. Właśnie przez brak antycypacji nagrody.

Silne emocje mają ogromny wpływ na to, co zostaje zapisane w mózgu. Zauważ, że najdłużej i najlepiej pamiętamy wydarzenia albo bardzo radosne albo bardzo smutne i inne, którym towarzyszyły silne emocje. Silne emocje mają bardzo duży wpływ na proces tworzenia nawyku. A tak naprawdę na wszystko, co robimy w naszym życiu.

Więcej o nawykach i emocjach powiem w przyszłości.

Pozdrawiam Cię gorąco,
Piotr Kruk